CentOS Stream 9 Kurulumu ve Yönetimi: Kapsamlı Rehber (2026)

CentOS Stream 9 Kurulumu ve Yönetimi: Kapsamlı Rehber (2026)

CentOS Stream 9 nedir, CentOS Linux'tan ne farkı var ve 2026'da bu dağıtımı VDS sunucunuza kurmaya değer mi? Bu soruların yanıtları, kurulum adımları, güvenlik sertleştirme ve dnf kullanımı bu rehberde sizi bekliyor.

Buyukweb VDS notu: VDS sunucu paketlerimizde AlmaLinux 9, Debian 12 ve Ubuntu 24.04 standart olarak sunulur; CentOS Stream 9 da talep üzerine kurulabilir. İsteklerinizi iletişim sayfamızdan iletebilirsiniz.

---

CentOS'un Kısa Tarihi: Linux'tan Stream'e

2004-2020: CentOS Linux dönemi

CentOS (Community ENTerprise Operating System), RHEL'in kaynak kodundan yeniden derlenerek üretilen, ücretsiz ve tamamen uyumlu bir kurumsal Linux dağıtımıydı. Özellikle web sunucusu ve veritabanı çalıştırmak isteyen sistem yöneticilerinin ilk tercihi oldu; RHEL lisans maliyeti olmadan RHEL uyumluluğu sunuyordu.

Aralık 2020: Red Hat kararı ve EOL

Red Hat, Aralık 2020'de CentOS Linux projesinin sonlandırılacağını duyurdu. Plan şuydu:

Sürüm	EOL Tarihi	Karar
CentOS Linux 7	30 Haziran 2024	Kullanım ömrü tamamlandı
CentOS Linux 8	31 Aralık 2021	Erken sonlandırıldı
CentOS Stream 8	31 Mayıs 2024	Stream modeli devreye girdi
CentOS Stream 9	31 Mayıs 2027	Aktif, RHEL 9 upstream

Bu karar, toplulukta büyük yankı uyandırdı ve AlmaLinux ile Rocky Linux projelerinin doğuşunu hızlandırdı.

Rolling-stable model nedir?

CentOS Stream, RHEL'in mevcut kararlı sürümünün biraz önünde ilerleyen bir "upstream" dağıtımdır. Yani RHEL 9.4 yayınlanmadan önce Stream 9, o kod tabanının son halini içerir. Bu model, "sabit + güvenilir" ile "sürekli güncellenen" arasında bir köprüdür; CentOS Linux'un aksine tüm paketler aynı anda dondurulmaz, düzenli güncellemeler gelir.

---

CentOS Stream 9 vs AlmaLinux 9 vs Rocky Linux 9

Bu üç dağıtım arasında hangisini seçeceğinizi merak ediyorsanız aşağıdaki tablo yol gösterir:

Kriter	CentOS Stream 9	AlmaLinux 9	Rocky Linux 9
Temel	RHEL upstream (geliştirme dalı)	RHEL 9 kararlı klon	RHEL 9 kararlı klon
Güncelleme modeli	Rolling (erken yamalar)	Nokta sürüm (9.0, 9.1…)	Nokta sürüm (9.0, 9.1…)
RHEL uyumluluğu	Yüksek (upstream olduğu için)	Tam ikili uyumluluk	Tam ikili uyumluluk
Stabilite	Kararlı ama test dalı	Çok kararlı	Çok kararlı
Destek bitiş	Mayıs 2027	2032	2032
Yöneten kuruluş	Red Hat	CloudLinux Inc.	Rocky Enterprise Software Foundation
Kullanım senaryosu	RHEL katkısı, test ortamı, güncel paket isteği	Üretim VDS/sunucu	Üretim VDS/sunucu
cPanel desteği (2026)	Kısmi (cPanel stream desteği sınırlı)	Tam resmi destek	Tam resmi destek
Plesk desteği (2026)	Evet	Evet	Evet

Hangi durumda CentOS Stream 9 seçin:

• RHEL geliştirme sürecini takip etmek veya katkıda bulunmak istiyorsanız
• En güncel kernel/paket sürümlerine ihtiyacınız varsa
• Test veya CI/CD ortamı kuruyorsanız

Hangi durumda AlmaLinux 9 veya Rocky Linux 9 seçin:

• Kritik üretim sunucusu
• cPanel kuracaksanız
• 2032'ye kadar uzun vadeli LTS istiyorsanız

---

Minimum Sistem Gereksinimleri

Bileşen	Minimum	Önerilen (Sunucu)
CPU	x86-64, 1 çekirdek	2+ çekirdek
RAM	1,5 GB (minimal kurulum)	4+ GB
Disk	10 GB	20+ GB
Ağ	100 Mbit/s	1 Gbit/s
BIOS/UEFI	BIOS veya UEFI	UEFI + Secure Boot

E5-V4 VDS paketlerimiz NVMe SSD ve 4-16 GB RAM ile gelir; minimum gereksinimleri rahatlıkla karşılar.

---

ISO İndirme ve Boot Hazırlığı

CentOS Stream 9 ISO dosyaları resmi mirror ağından indirilebilir:

ISO türleri:

ISO Türü	Boyut	Kullanım
DVD ISO	~9-10 GB	Tam offline kurulum, tüm paket grupları dahil
Boot ISO	~800 MB	Minimal, kurulum sırasında ağdan paket indirir
NetInstall ISO	~800 MB	Boot ISO ile aynı, sadece isim farkı

VDS ortamında kurulum:
Buyukweb VDS'lerde sistem kurulumu genellikle kontrol paneli üzerinden yapılır; ISO'yu doğrudan upload etmenize gerek yoktur. Ancak bare-metal veya kendi ortamınızda kuruyorsanız:

# İndirilen ISO'yu USB'ye yazmak (Linux'tan)
sudo dd if=CentOS-Stream-9-latest-x86_64-dvd1.iso of=/dev/sdX bs=4M status=progress && sync

SHA256 doğrulamasını mutlaka yapın:

sha256sum -c CentOS-Stream-9-latest-x86_64-dvd1.iso.SHA256SUM

---

Anaconda Kurulum Adımları

CentOS Stream 9, RHEL ailesiyle aynı Anaconda kurulum aracını kullanır.

1. Dil ve Klavye Seçimi

Kurulum başladığında dil ekranı karşılar. Sunucu için Türkçe veya English seçilebilir; sonradan localectl ile değiştirilebilir.

2. Zaman Dilimi

"Date & Time" bölümünden Europe/Istanbul seçin. NTP otomatik aktif gelir; anchor sunucu olarak Türkiye NTP havuzunu ekleyebilirsiniz:

pool tr.pool.ntp.org iburst

3. Yazılım Seçimi (Software Selection)

Seçenek	Açıklama	Kullanım
Minimal Install	Sadece temel sistem, GUI yok	VDS/sunucu (önerilen)
Server with GUI	GNOME masaüstü dahil	Test/geliştirme ortamı
Server	GUI olmadan sunucu araçları	Ağır değil ama minimal'den fazla
Workstation	Masaüstü kullanım	Sunucuda gereksiz

VDS kurulumu için Minimal Install seçin; ağırlığı azaltır ve saldırı yüzeyini küçültür.

4. Disk Bölümleme (Partitioning)

Anaconda iki seçenek sunar:

Otomatik bölümleme: Çoğu VDS senaryosu için uygundur. Anaconda LVM üzerinde /, /boot ve /boot/efi (UEFI'de) oluşturur.

Manuel bölümleme (önerilen kurumsal kurulum):

Bölüm	Tip	Boyut
/boot/efi	EFI	600 MB
/boot	xfs	1 GB
swap	swap	RAM'in yarısı (max 8 GB)
/	xfs (LVM)	Kalanın tamamı

# Kurulum sonrası disk durumunu görüntüle
lsblk
df -hT
pvdisplay && vgdisplay && lvdisplay

5. Ağ Yapılandırması

Kurulum sırasında ağ arayüzünü (genellikle ens3 veya eth0) etkinleştirin ve IP atayın. DHCP veya statik IP seçilebilir.

6. Root Parolası ve Kullanıcı

Güçlü bir root parolası belirleyin. Kurulum sonrası sudo kullanan ayrı bir kullanıcı eklemek güvenlik açısından zorunludur (aşağıda ele alınıyor).

7. Kurulumu Başlatın

Tüm seçimler tamamlandıktan sonra "Begin Installation" butonuna tıklayın. DVD ISO ile kurulum 10-20 dakika sürer.

---

İlk Yapılandırma: Sistemi Hazırlama

Kurulum tamamlandıktan sonra ilk yapılacaklar:

Sistem Güncellemesi

# Paket listesini güncelle ve tüm paketleri yükselt
sudo dnf update -y

# dnf-automatic kur (otomatik güvenlik güncellemeleri)
sudo dnf install dnf-automatic -y

dnf-automatic yapılandırması için:

sudo vi /etc/dnf/automatic.conf

İlgili satırları düzenleyin:

[commands]
upgrade_type = security
apply_updates = yes

# Servisi etkinleştir
sudo systemctl enable --now dnf-automatic.timer
sudo systemctl status dnf-automatic.timer

Hostname Ayarı

# Hostname'i kalıcı olarak değiştir
sudo hostnamectl set-hostname sunucu01.buyukweb.com

# Doğrulama
hostnamectl status

Zaman Dilimi ve NTP

# Zaman dilimini ayarla
sudo timedatectl set-timezone Europe/Istanbul

# NTP durumunu kontrol et
timedatectl status

# chrony ile NTP senkronizasyonu
sudo dnf install chrony -y
sudo systemctl enable --now chronyd
chronyc tracking

Locale Ayarı

sudo localectl set-locale LANG=tr_TR.UTF-8
sudo localectl set-keymap trq
localectl status

---

SELinux: Enforcing mi Permissive mi?

SELinux (Security-Enhanced Linux), CentOS Stream 9'da varsayılan olarak enforcing modda gelir ve bu şekilde bırakılmalıdır.

Mod	Açıklama	Öneri
enforcing	Politika ihlalleri engellenir ve loglanır	Üretim sunucu — kullanın
permissive	İhlaller loglanır ama engellenmez	Sorun giderme için geçici
disabled	SELinux tamamen kapalı	Asla önerilen değil

# Mevcut durumu gör
sestatus
getenforce

# Geçici olarak permissive yap (sorun giderme)
sudo setenforce 0

# Geri enforcing'e al
sudo setenforce 1

Kalıcı değişiklik için /etc/selinux/config:

SELINUX=enforcing
SELINUXTYPE=targeted

SELinux'u asla disabled yapma. Sorun yaşıyorsanız önce permissive deneyin, log kayıtlarını inceleyin:

sudo ausearch -m avc -ts recent | audit2why
sudo sealert -a /var/log/audit/audit.log

---

firewalld: Güvenlik Duvarı Yapılandırması

CentOS Stream 9'da güvenlik duvarı olarak firewalld kullanılır (iptables arka planda çalışır).

# firewalld kur ve etkinleştir
sudo dnf install firewalld -y
sudo systemctl enable --now firewalld
sudo firewall-cmd --state

Zone Kavramı

firewalld, kuralları "zone" adı verilen gruplara ayırır:

Zone	Açıklama
public	Varsayılan; güvenilmeyen ağlar
trusted	Tüm trafiğe izin ver
drop	Gelen tüm bağlantıları sessizce düşür
block	Gelen bağlantıları reddet (ICMP ile)
dmz	Sınırlı erişimli DMZ sunucular

# Aktif zone'ları listele
sudo firewall-cmd --get-active-zones

# Belirli bir servise izin ver (kalıcı)
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=http
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=https
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=ssh

# Özel port aç
sudo firewall-cmd --permanent --add-port=8080/tcp

# Değişiklikleri uygula
sudo firewall-cmd --reload

# Kuralları listele
sudo firewall-cmd --list-all

SSH portunu değiştirdiyseniz:

# Eski SSH portunu kaldır, yeni portu ekle
sudo firewall-cmd --permanent --remove-service=ssh
sudo firewall-cmd --permanent --add-port=2222/tcp
sudo firewall-cmd --reload

# SELinux'a yeni SSH portunu bildir
sudo semanage port -a -t ssh_port_t -p tcp 2222

---

Kullanıcı Yönetimi

Kullanıcı Oluşturma ve Sudo Yetkisi

# Yeni kullanıcı oluştur
sudo useradd -m -s /bin/bash sunucu_yoneticisi

# Parola belirle
sudo passwd sunucu_yoneticisi

# sudo grubuna ekle
sudo usermod -aG wheel sunucu_yoneticisi

# Kontrol
id sunucu_yoneticisi

CentOS/RHEL ailelerinde sudo grubu wheel'dir (Debian/Ubuntu'daki sudo grubunun karşılığı).

SSH Anahtar Tabanlı Kimlik Doğrulama

Parola yerine SSH public key kullanmak çok daha güvenlidir:

# Yerel makinenizde anahtar çifti oluşturun (Ed25519 önerilen)
ssh-keygen -t ed25519 -C "sunucu01-key"

# Public key'i sunucuya kopyalayın
ssh-copy-id -i ~/.ssh/id_ed25519.pub sunucu_yoneticisi@SUNUCU_IP

# Veya elle kopyalayın
mkdir -p ~/.ssh && chmod 700 ~/.ssh
echo "PUBLIC_KEY_BURAYA" >> ~/.ssh/authorized_keys
chmod 600 ~/.ssh/authorized_keys

SSH anahtar girişi doğrulandıktan sonra parola girişini kapatın (/etc/ssh/sshd_config):

PasswordAuthentication no
PermitRootLogin no
PubkeyAuthentication yes

sudo systemctl restart sshd

---

dnf Paket Yönetimi

dnf, CentOS Stream 9'daki birincil paket yöneticisidir (YUM'un yerine geçmiştir). Mevcut sürüm dnf 4.x'tir.

Temel dnf Komutları

# Paket kur
sudo dnf install nginx -y

# Paket kaldır
sudo dnf remove nginx -y

# Paket güncelle
sudo dnf update nginx -y

# Tüm paketleri güncelle
sudo dnf update -y

# Gereksiz bağımlılıkları kaldır
sudo dnf autoremove -y

# Paket ara
dnf search htop

# Paket hakkında bilgi
dnf info nginx

# Kurulu paketleri listele
dnf list installed

# Kurulu olmayan ama mevcut paketler
dnf list available

dnf History: Geri Alma

# İşlem geçmişini gör
dnf history list

# Belirli bir işlemi geri al
sudo dnf history undo <ID>

# Son işlemi geri al
sudo dnf history undo last

AppStream ve Module Akışları

CentOS Stream 9, uygulamaların farklı sürümlerini modül akışı (module stream) olarak sunar:

# Mevcut modülleri listele
dnf module list

# Belirli bir modülü listele (örnek: PHP)
dnf module list php

# PHP 8.2 modülünü etkinleştir
sudo dnf module enable php:8.2 -y
sudo dnf install php -y

# Aktif modülleri gör
dnf module list --enabled

---

EPEL Repository Kurulumu

RHEL/CentOS ekosisteminde birçok popüler araç varsayılan depoda bulunmaz. EPEL (Extra Packages for Enterprise Linux) bu boşluğu doldurur:

# EPEL'i kur
sudo dnf install epel-release -y

# Aktif repoları listele
dnf repolist

# EPEL'den örnek kurulum: htop, iftop, nmap
sudo dnf install htop iftop nmap -y

PowerTools / CRB (CodeReady Builder) reposunu etkinleştir:

Bazı EPEL paketleri crb reposuna ihtiyaç duyar:

sudo dnf config-manager --set-enabled crb

---

Servis Yönetimi: systemctl

CentOS Stream 9'da systemd servis yönetimi kullanılır.

# Servisi başlat
sudo systemctl start nginx

# Servisi durdur
sudo systemctl stop nginx

# Servisi yeniden başlat
sudo systemctl restart nginx

# Konfigürasyonu yeniden yükle (restart olmadan)
sudo systemctl reload nginx

# Servis durumunu gör
sudo systemctl status nginx

# Boot'ta otomatik başlat
sudo systemctl enable nginx

# Boot'ta başlamayı devre dışı bırak
sudo systemctl disable nginx

# Servis aktif mi?
systemctl is-active nginx

# Servis boot'ta etkin mi?
systemctl is-enabled nginx

# Tüm başarısız servisleri listele
systemctl --failed

journalctl ile Log Takibi

# Servis loglarını göster
sudo journalctl -u nginx

# Son 100 satır
sudo journalctl -u nginx -n 100

# Canlı log takibi
sudo journalctl -u nginx -f

# Son önyüklemeden itibaren
sudo journalctl -b -u nginx

# Belirli zaman aralığı
sudo journalctl -u nginx --since "2026-05-01" --until "2026-05-11"

---

Güvenlik: fail2ban Kurulumu

fail2ban, başarısız giriş denemelerini otomatik olarak engelleyen bir araçtır.

# EPEL kurulu olmalı
sudo dnf install fail2ban -y

# Yerel yapılandırma dosyası oluştur
sudo cp /etc/fail2ban/jail.conf /etc/fail2ban/jail.local

/etc/fail2ban/jail.local içinde SSH ayarları:

[sshd]
enabled = true
port    = ssh
logpath = %(sshd_log)s
backend = %(sshd_backend)s
maxretry = 5
bantime = 3600
findtime = 600

# fail2ban'i etkinleştir
sudo systemctl enable --now fail2ban

# Durum kontrol
sudo fail2ban-client status
sudo fail2ban-client status sshd

# Elle ban kaldır
sudo fail2ban-client set sshd unbanip IP_ADRESI

---

SELinux Context Yönetimi

Servisler için özel dizin veya port kullandığınızda SELinux context'ini doğru ayarlamanız gerekir:

# Dosyanın SELinux context'ini gör
ls -Z /var/www/html/

# Context değiştir (nginx için özel dizin)
sudo semanage fcontext -a -t httpd_sys_content_t "/data/web(/.*)?"
sudo restorecon -Rv /data/web/

# Boolean'ları listele (httpd ile ilgili)
getsebool -a | grep httpd

# HTTPD'nin ağa bağlanmasına izin ver (Laravel, WordPress proxy ihtiyacı)
sudo setsebool -P httpd_can_network_connect 1

---

CentOS Stream 9'da cPanel ve Plesk Durumu (2026)

Panel	CentOS Stream 9 Desteği (2026)	Notlar
cPanel	Kısmi — resmi destekten çıkarıldı	cPanel, Stream'i destekli listeden kaldırdı; AlmaLinux 9 tercih edilmeli
Plesk	Evet — resmi destek var	Plesk Obsidian, Stream 9 üzerinde çalışır

cPanel kullanacaksanız AlmaLinux 9 veya Rocky Linux 9 tercih edin. VDS sunucu paketlerimizde cPanel lisansı talep edebilirsiniz.

---

Sunucu Sertleştirme Checklist (10 Madde)

1. Root SSH girişini kapat. /etc/ssh/sshd_config içinde PermitRootLogin no olsun.
2. SSH anahtar doğrulamasını zorunlu kıl. PasswordAuthentication no ile parola girişini kapat.
3. SSH portunu değiştir. Varsayılan 22'den farklı bir port kullanın (firewalld + SELinux port context).
4. SELinux enforcing modda kalsın. Hiçbir zaman disabled yapma; sorun giderme için geçici permissive kullan.
5. firewalld aktif olsun. Sadece kullanılan portları açın; --list-all ile kontrol edin.
6. fail2ban kur. SSH ve web servisleri için kural tanımla.
7. dnf-automatic ile otomatik güvenlik güncellemeleri. upgrade_type = security olsun.
8. Kullanılmayan servisleri kapat. systemctl list-units --state=active ile kontrol edin.
9. sudo ile root işlemi yap. Direkt root kullanıcısı ile çalışmak yerine wheel grubundaki kullanıcıyı kullan.
10. Düzenli yedek al. Buyukweb VDS'lerde günlük otomatik Veeam yedeklemesi standarttır; uygulama düzeyinde ek yedek öneririz.

---

Sık Sorulan Sorular

CentOS 7/8'den CentOS Stream 9'a geçiş nasıl yapılır?

Doğrudan yükseltme (in-place upgrade) resmi olarak desteklenmez. Önerilen yöntem:

1. Mevcut sunucunuzu yedekleyin.
2. Yeni bir sunucu kurun ve CentOS Stream 9 yükleyin.
3. Uygulamalarınızı, veritabanlarınızı ve konfigürasyonlarınızı manuel olarak taşıyın.
4. DNS değişikliği ile trafiği yeni sunucuya yönlendirin.

EL7'den EL9'a geçişte leapp aracı kullanılabilir ama özellikle Stream için tam destek sınırlıdır; test ortamında deneyip üretimde uygulayın.

CentOS Stream kararlı mı? Üretimde kullanılır mı?

Stream 9, "rolling test dalı" olduğu için tam anlamıyla kararlı sürüm değildir. Kritik üretim sunucuları için AlmaLinux 9 veya Rocky Linux 9 daha güvenli tercihtir (2032'ye kadar LTS, tam RHEL uyumluluğu). Stream 9, CI/CD, test ve geliştirme ortamları için idealdir.

RHEL subscription satın almak gerekir mi?

Hayır. CentOS Stream 9 tamamen ücretsizdir ve RHEL subscription gerektirmez. Ancak Red Hat'in ticari destek ve sertifika hizmetlerinden yararlanamassınız. Ücretsiz RHEL kullanmak isteyenler için Red Hat, 16 üretici lisansına kadar ücretsiz developer hesabı sunar.

AlmaLinux mı, Stream mi seçeyim?

Senaryo	Öneri
Üretim web/DB sunucusu	AlmaLinux 9 veya Rocky Linux 9
cPanel kurulacak	AlmaLinux 9
Uzun vadeli (2032+)	AlmaLinux 9
RHEL geliştirme/katkı	CentOS Stream 9
CI/CD test ortamı	CentOS Stream 9
Plesk ile sunucu yönetimi	Her ikisi de çalışır

dnf ile EPEL reposu nasıl eklenir?

sudo dnf install epel-release -y
sudo dnf config-manager --set-enabled crb
sudo dnf update -y

SELinux'u tamamen kapatmam gerekiyor mu?

Hayır. SELinux'u kapatmak kolay ama güvensiz bir çözümdür. Sorun yaşıyorsanız önce permissive moda geçin, audit.log veya sealert ile sorunu tespit edin, ardından gerekli context veya boolean değişikliğini yapın ve enforcing'e geri dönün.

CentOS Stream 9'da kernel sürümü nedir?

CentOS Stream 9, RHEL 9 upstream dalını izler. 2026 itibarıyla kernel 5.14 LTS tabanlı paketler gelir (RHEL 9'un kernel serisine göre). AppStream üzerinden daha güncel kernel sürümleri de takip edilebilir:

uname -r
dnf list installed kernel

CentOS Stream 9 ne zamana kadar desteklenecek?

Resmi EOL tarihi 31 Mayıs 2027'dir. Bu tarihten sonra güvenlik güncellemeleri gelmeyecektir. Uzun vadeli VDS kullanımı için AlmaLinux 9 (2032) tercih edilmelidir.

---

Buyukweb VDS ile CentOS Stream 9

E5-V4 VDS ve Türkiye VDS paketlerimizde standart olarak AlmaLinux 9, Debian 12 ve Ubuntu 24.04 sunulmaktadır. CentOS Stream 9 kurulumu için talep oluşturabilirsiniz.

VDS paketleri hakkında:

• Sanal Sunucu — Genel VDS bilgisi ve paket karşılaştırma
• E5-V4 VDS — Intel Xeon E5-V4, NVMe SSD, KVM sanallaştırma
• Türkiye VDS — Türkiye lokasyonlu VDS, düşük gecikme
• VDS Sunucu — Tüm VDS ürünleri

Kurulum ve yapılandırma konusunda yardıma ihtiyacınız olursa 0850 302 60 70 numaralı destek hattımızı veya iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. 7/24 teknik destek ekibimiz yanınızdadır.