Plesk Panel'de SSL Sertifikası Kurulumu: Let's Encrypt ve Manuel Yükleme

Plesk Panel'de SSL Sertifikası Kurulumu: Let's Encrypt, Manuel Upload ve Wildcard

Web siteniz HTTP ile yayın yapıyorsa tarayıcılar "Bağlantı güvenli değil" uyarısı gösteriyor, arama motorları sıralamanızı olumsuz etkiliyor ve ziyaretçilerinizin büyük bölümü sayfayı kapatıyor. Plesk Panel bu sorunu birkaç tıkla çözdüğünüz bir arayüz sunuyor: SSL It! extension, Let's Encrypt extension ve manuel sertifika yükleme — üç yol, tek ekran.

Bu yazı yalnızca Plesk'e özgü SSL kurulum adımlarını kapsıyor. Sertifika türlerinin teorik arka planı için Ücretsiz SSL: Let's Encrypt, ACME Protokolü ve Ekosistem yazısına, wildcard sertifika için Wildcard SSL: DNS-01 Challenge Rehberi yazısına bakabilirsiniz.

Buyukweb perspektifi: Plesk hosting paketlerimizde Let's Encrypt extension ve SSL It! varsayılan kurulu gelir. Domain eklediğinizde otomatik SSL teklifi çıkar; tek tıkla aktifleştirirsiniz. Manuel sertifika yükleme desteği için 0850 302 60 70 destek hattımız her gün hizmetinizdedir.

Plesk SSL Altyapısı: SSL It! ve SSL/TLS Certificates Extension

Plesk'te SSL yönetimi iki ayrı ama birbiriyle entegre bileşenle yürütülür:

SSL It! extension: Plesk'in gelişmiş SSL yönetim katmanı. HTTP→HTTPS otomatik 301 yönlendirmesi, HSTS (Strict-Transport-Security header), OCSP Stapling ve "Secure mode" toggle tek bir ekrandan yönetilir. Plesk 17.0 ve üstünde SSL It! extension kurulu gelir; ayrıca kurulum gerekmez.

SSL/TLS Certificates bölümü: Domain başına sertifika listeleme, Let's Encrypt kurulumu, CSR oluşturma ve manuel sertifika yükleme işlemlerinin yapıldığı temel ekran. Plesk'te bir domaine ait Websites & Domains sekmesinde SSL/TLS Certificates linkine tıklayarak erişilir.

İki bileşen birlikte çalışır: sertifikayı SSL/TLS Certificates üzerinden kurarsınız, HTTPS zorlama ve HSTS ayarlarını SSL It! üzerinden yönetirsiniz.

Let's Encrypt Kurulumu (Plesk Extension ile)

Let's Encrypt extension Plesk'te varsayılan kurulu gelir; ayrıca ekleme gerekmez. Kurulum adımları:

1. Plesk panelde Websites & Domains sekmesine gidin
2. SSL almak istediğiniz domaine tıklayın
3. SSL/TLS Certificates bağlantısına tıklayın
4. Açılan ekranda Install a free basic certificate from Let's Encrypt seçeneğini bulun
5. E-posta adresinizi girin (sertifika uyarıları buraya gelecek)
6. Aşağıdaki seçenekleri işaretleyin:

Seçenek paneli:
  ✓ Include www.siteniz.com as alternative name
      → www alt alanı da aynı sertifika ile korunur (önerilir)

  ✓ Secure webmail on this domain
      → webmail.siteniz.com dahil edilir

  ✓ Secure mail on this domain
      → Postfix/Dovecot için mail.siteniz.com SAN eklenir

  □ Secure the wildcard domain (DNS challenge)
      → *.siteniz.com wildcard; DNS-01 gerektirir (aşağıya bakın)

7. Get it Free düğmesine tıklayın. Plesk Let's Encrypt ACME challenge'ı arka planda halleder; 10-30 saniye içinde sertifika kurulur.

Otomatik yenileme: Let's Encrypt sertifikaları 90 gün geçerli. Plesk Let's Encrypt extension sertifika süresinin dolmasına 30 gün kala otomatik yenileme başlatır. Yenileme başarısız olursa e-posta bildirimi gelir. Elle müdahale etmeniz gereken bir durum normalde oluşmaz.

SSL It! Extension: HSTS, OCSP Stapling ve Yönlendirme

Sertifika kurulduktan sonra SSL It! ekranında şu ayarları yapılandırabilirsiniz:

HTTP → HTTPS Yönlendirme: "Redirect from HTTP to HTTPS" toggle'ını açtığınızda Plesk, Apache veya Nginx yapılandırmasına kalıcı 301 redirect ekler. Eski HTTP URL'leri otomatik olarak HTTPS karşılığına yönlendirilir. Bu ayar açık olmalı; kapalı bırakmak mixed content sorunlarına yol açar.

HSTS (Strict-Transport-Security): Tarayıcıya "bu siteye bir daha HTTP ile bağlanma" talimatı verir. Plesk SSL It!'te HSTS'yi açtığınızda max-age=31536000 (bir yıl) değeriyle header eklenir. Preload seçeneği de mevcuttur — HSTS preload listesine girmeyi planlıyorsanız işaretleyin. HSTS'yi etkinleştirmeden önce sitenizin tamamının HTTPS'de çalıştığını doğrulayın; aksi hâlde siteye erişilemez hale gelir.

OCSP Stapling: Sertifika iptal durumunun hızlı doğrulanmasını sağlar. Sunucu, CA'dan OCSP yanıtını önceden alır ve TLS el sıkışmasında tarayıcıya sunar; tarayıcının ayrıca CA sunucusuna sorgu göndermesi gerekmez. Plesk SSL It!'teki OCSP toggle'ı açık bırakmanız önerilir.

Secure mode: Tüm HTTP bağlantılarını HTTPS'e zorlar ve ek güvenlik başlıkları (X-Content-Type-Options, X-Frame-Options) ekler. Üretim siteleri için önerilir.

Manuel SSL Sertifikası Yükleme

Ticari bir CA'dan sertifika satın aldıysanız veya kurumsal gereksinimleriniz için özel bir sertifika kullanıyorsanız Plesk'e manuel yükleme yapabilirsiniz. İki aşamalı bir süreç:

Aşama 1: Plesk'te CSR Oluşturma

1. Websites & Domains → SSL/TLS Certificates → Add SSL/TLS Certificate tıklayın
2. Sertifika adı girin (örn. siteniz-com-2026)
3. Formu doldurun:

Certificate name:  siteniz-com-2026
Country:           TR
State:             (opsiyonel)
Location:          (opsiyonel)
Organization:      Şirket Adı Ltd. Şti.
Domain name:       siteniz.com          ← Common Name (FQDN)
Email:             [email protected]

4. Request düğmesine tıklayın. Plesk iki şey oluşturur: Private Key ve CSR (Certificate Signing Request). CSR metnini kopyalayın — CA'ya göndereceksiniz.

Önemli: Private key Plesk'te güvenli biçimde saklanır; asla dışarı çıkarmak zorunda değilsiniz. CSR'yi CA'ya gönderin, dönecek sertifika dosyasını Plesk'e yükleyin.

Aşama 2: Sertifikayı Plesk'e Yükleme

CA'dan sertifika dosyalarını aldıktan sonra:

1. SSL/TLS Certificates ekranında oluşturduğunuz sertifika kaydına tıklayın
2. Upload certificate files bölümünde aşağıdaki dosyaları yükleyin:

Certificate (*.crt):       siteniz_com.crt       ← Ana sertifika dosyası
CA Certificate (*.ca-bundle): siteniz_com.ca-bundle ← Ara sertifika zinciri

Alternatif — tek .pem dosyası: Bazı CA'lar fullchain.pem olarak hepsini birleşik gönderir. Plesk bunu da kabul eder; "Upload certificate as text" seçeneğiyle PEM içeriğini yapıştırabilirsiniz.

3. Upload Certificate düğmesine tıklayın
4. Sertifikanın domain'e atandığını doğrulamak için Hosting Settings → SSL/TLS certificate dropdown'undan yeni sertifikayı seçin → Apply

CSR Oluştururken: Anahtar Boyutu ve SAN

Plesk'te CSR oluştururken anahtar algoritması ve boyutu seçebilirsiniz:

Algoritma	Boyut	Performans	Önerilen Kullanım
RSA	2048 bit	Orta	Eski sistem uyumluluğu gereken durumlar
RSA	4096 bit	Yavaş	Yüksek güvenlik gereksinimi
ECC	P-256 (ECDSA)	Hızlı	Modern TLS, önerilen varsayılan
ECC	P-384	Hızlı	Yüksek güvenlik + modern sistemler

Pratik öneri: Çoğu durum için ECDSA P-256 yeterli ve daha hızlı. Eski tarayıcı veya sistem uyumluluğu gerekiyorsa RSA 2048 kullanın.

SAN (Subject Alternative Names) — çoklu domain: Tek CSR ile birden fazla domain için sertifika almak istiyorsanız CSR'ye SAN ekleyin. Plesk'in CSR formu tek domain (Common Name) giriyor; çoklu SAN için CA'nın kendi arayüzünden ek domain ekleyin veya openssl ile özel CSR oluşturun.

Sertifika Türleri: DV, OV, EV — Hangisi Gerekli?

SSL sertifikaları doğrulama düzeylerine göre üçe ayrılır:

DV (Domain Validation): Domain sahipliği kanıtlanır, başka doğrulama yok. Let's Encrypt yalnızca DV verir. Kurulum dakikalar içinde tamamlanır. Tarayıcıda kilit simgesi gösterir.

OV (Organization Validation): Hem domain hem şirket bilgileri doğrulanır. CA kurumunuzu teyit eder; genellikle 1-3 iş günü sürer. Sertifikada şirket adı görünür.

EV (Extended Validation): En kapsamlı doğrulama — şirket tescili, yetkili kişi onayı, adres doğrulaması. Kurulum 3-7 iş günü sürebilir. Eskiden tarayıcılar yeşil adres çubuğu gösterirdi; modern tarayıcılar (Chrome, Firefox) bu görsel ayrımı kaldırdı. Artık DV ile EV arasında tarayıcıda görsel bir fark yok.

Dürüst değerlendirme: Blog, kurumsal tanıtım sitesi, e-ticaret mağazası, SaaS uygulaması — bunların büyük çoğunluğu için DV yeterli. Let's Encrypt DV sertifikası modern standartlarda tam güvenlik sağlar. EV sertifika yalnızca bankacılık, finans kuruluşları ve uyumluluk gereksinimleri olan kurumsal yapılar için anlamlı.

Ticari CA Seçenekleri

Let's Encrypt dışında ücretli veya ücretsiz ticari CA alternatifleri mevcuttur. Plesk bu CA'lardan aldığınız sertifikaları manuel yükleme yöntemiyle destekler:

• ZeroSSL: Ücretsiz 90 günlük DV sertifikası sunar (Let's Encrypt gibi); ücretli planında daha uzun süreli seçenek var
• Ticari CA'lar: Sektörde yerleşik birkaç büyük CA, DV/OV/EV sertifikaları sunuyor; ücretleri domain sayısı ve doğrulama düzeyine göre değişiyor

Plesk'te herhangi bir standart CA'dan aldığınız PEM/CRT formatındaki sertifika çalışır. CA seçiminde dikkate alınacak faktörler: geçerlilik süresi, OV/EV ihtiyacı, teknik destek ve fiyat.

Wildcard SSL: DNS-01 Challenge ve Plesk Entegrasyonu

*.siteniz.com şeklinde wildcard sertifika almak için DNS-01 challenge zorunlu — HTTP-01 ile wildcard mümkün değil. Plesk bu süreci iki farklı şekilde yönetiyor:

Plesk DNS Server kullanıyorsanız (Plesk kendi DNS'ini yönetiyorsa):

Plesk Let's Encrypt extension, DNS-01 challenge için gerekli _acme-challenge TXT kaydını otomatik ekler ve siler. Adımlar:

1. SSL/TLS Certificates → Let's Encrypt ekranında
2. Secure the wildcard domain seçeneğini işaretleyin
3. Get it Free tıklayın — Plesk DNS'e TXT kaydı ekler, doğrular, kaldırır; sertifika kurulur

Harici DNS kullanıyorsanız (Cloudflare, vs.):

Plesk DNS değişikliklerini harici sağlayıcınıza yapamaz; iki seçenek var:

Manuel TXT yaklaşımı:

1. Plesk wildcard challenge başlatır, size TXT değerini gösterir
2. DNS sağlayıcınızda (Cloudflare dashboard vb.) _acme-challenge.siteniz.com için TXT kaydı eklersiniz
3. Plesk'e geri dönüp onaylarsınız
4. Her yenilemede (90 günde bir) bu adımı tekrarlamanız gerekir

API entegrasyon yaklaşımı (önerilen): Bazı Plesk extension'ları Cloudflare API ile entegrasyon destekliyor. Alternatif olarak VDS'de certbot/acme.sh + Cloudflare DNS plugin kombinasyonu kullanılabilir.

Wildcard kurulumunun detaylı adımları için Wildcard SSL: DNS-01 Challenge Rehberi yazısına bakabilirsiniz.

Multi-Domain (SAN) Sertifika: Tek Cert, Birden Fazla Domain

Bir sertifika ile birden fazla farklı domain'i korumak için SAN (Subject Alternative Names) sertifika kullanılır. Örnekler:

Tek SAN sertifikasıyla kapsanabilir:
  siteniz.com
  siteniz.net
  siteniz.org
  www.siteniz.com
  api.siteniz.com

Let's Encrypt SAN sertifikasında 100 domain sınırı var. Plesk Let's Encrypt extension'da "Include www as alternative name" seçeneği zaten SAN mantığıyla çalışıyor — www ve apex domainini aynı sertifikaya koyuyor.

Manuel yükleme yöntemiyle birden fazla domainli sertifika almak için CSR'ye SAN eklemek gerekiyor. Bunu ya CA'nın kendi arayüzünden yaparsınız, ya da şu komutla özel CSR oluşturursunuz:

# Çoklu SAN içeren CSR oluşturma
openssl req -new -newkey rsa:2048 -nodes   -keyout siteniz.key   -out siteniz.csr   -subj "/CN=siteniz.com/O=Şirket Adı/C=TR"   -addext "subjectAltName=DNS:siteniz.com,DNS:siteniz.net,DNS:www.siteniz.com"

Mail SSL: Postfix, Dovecot ve SMTP/IMAP Güvenliği

Mail sunucusu da SSL gerektirir: SMTPS (465), IMAPS (993) ve POP3S (995) portları şifrelenmiş olmalı. Plesk bu konuda da entegre çözüm sunuyor:

Let's Encrypt kurulumu sırasında Secure mail on this domain ve Secure webmail on this domain seçeneklerini işaretlerseniz Plesk otomatik olarak şunları yapar:

• mail.siteniz.com SAN olarak sertifikaya eklenir
• Postfix (SMTP sunucusu) ve Dovecot (IMAP/POP3 sunucusu) için SSL yapılandırması güncellenir
• Webmail istemcisi (Roundcube veya Horde) SSL ile çalışmaya başlar

Ayrı bir mail SSL sertifikası yönetmek yerine domain sertifikasına mail SAN'ı dahil etmek çok daha pratik — Plesk bunu tek adımda hallediyor.

DKIM entegrasyonu: Mail güvenliği açısından DKIM imzalama da kritik. Plesk, Let's Encrypt kurulumu sırasında "Secure mail" seçeneğiyle DKIM anahtarını da yapılandırabiliyor. SPF ve DMARC kayıtlarını da DNS'e eklemeniz e-posta teslim oranını artırır.

Sertifika Yenileme Yönetimi

Let's Encrypt (Plesk extension): Otomatik yenileme 30 gün öncesinden başlar. Plesk'in Let's Encrypt extension'ı arka planda çalışır; challenge'ı tamamlar, sertifikayı yükler, web sunucusunu yeniden yükler. Normalde elle müdahale gerekmez. Yenileme başarısız olursa e-posta bildirimi alırsınız.

Sorun giderme: Yenileme başarısız olursa olası nedenler:

• Domain, Plesk'in IP'sine işaret etmiyor (DNS değişikliği)
• Firewall port 80'i engelliyor (HTTP-01 challenge gerekiyor)
• Let's Encrypt rate limit aşılmış (günde 5 başarısız deneme sonrası kısıtlama)

Manuel sertifika yenileme takvimi: Ticari CA'dan aldığınız sertifika için otomatik yenileme yok. Takvim hatırlatma oluşturun: sertifika bitiş tarihinden 30 gün önce yenileme sürecini başlatın. Geç kalırsanız tarayıcılar "Sertifika Süresi Doldu" uyarısı gösterir ve ziyaretçiler geri döner.

# Mevcut sertifika bitiş tarihini kontrol etmek için
openssl s_client -connect siteniz.com:443 -servername siteniz.com 2>/dev/null   | openssl x509 -noout -dates

Sertifika Değiştirme ve Güncelleme

Mevcut bir sertifikayı yeni bir sertifikayla değiştirmek gerektiğinde (yenileme, CA değişikliği, wildcard'a geçiş):

1. SSL/TLS Certificates ekranında Add SSL/TLS Certificate ile yeni sertifikayı yükleyin
2. Hosting Settings → SSL/TLS certificate dropdown'ından yeni sertifikayı seçin
3. Apply tıklayın — Plesk Apache/Nginx yapılandırmasını günceller ve web sunucusunu yeniden yükler

Plesk web sunucusu reload işlemini otomatik halleder; elle systemctl reload apache2 veya benzeri çalıştırmanıza gerek yok.

Eski sertifikayı silmek için: SSL/TLS Certificates listesinde artık kullanılmayan sertifikaya tıklayın → Remove. Aktif sertifikayı silemezsiniz; önce domain'e başka sertifika atanmalı.

Plesk vs cPanel: SSL Yönetimi Karşılaştırması

Özellik	Plesk SSL It!	cPanel AutoSSL
Let's Encrypt kurulumu	Extension arayüzü, otomatik	AutoSSL → Let's Encrypt Provider
Otomatik yenileme	30 gün önceden, Plesk extension	AutoSSL otomatik kontrol
Wildcard desteği	Let's Encrypt DNS-01 (Plesk DNS ile otomatik)	WHM tarafında ek yapılandırma gerekir
HSTS toggle	SSL It!'te arayüzden	.htaccess veya Apache conf manuel
OCSP Stapling toggle	SSL It!'te arayüzden	Server conf manuel
Mail SSL entegrasyonu	Let's Encrypt kurulumunda dahil seçenek	AutoSSL ayrı domain olarak ele alır
Manuel cert yükleme	SSL/TLS Certificates arayüzü	SSL/TLS arayüzü
Windows sunucu desteği	Evet (Plesk Windows sürümü)	Hayır (cPanel sadece Linux)

Pratik fark: Plesk SSL It!, HSTS ve OCSP Stapling için ayrı komut yazmanızı gerektirmiyor — arayüzden toggle. cPanel'de bu ayarlar için .htaccess veya server conf dosyasını düzenlemeniz gerekiyor. Her iki panel de Let's Encrypt ile ücretsiz SSL sunuyor; fark yönetim rahatlığında.

Kurulum Sonrası Doğrulama

SSL kurulumunun doğru çalıştığını kontrol edin:

Tarayıcı kontrolü: Sitenizi Chrome/Firefox'ta açın. Adres çubuğundaki kilit simgesine tıklayın → "Connection is secure" → "Certificate is valid" mesajını görmelisiniz.

Mixed content kontrolü: HTTPS'e geçince sayfadaki HTTP kaynaklarını (resim, CSS, JS) kontrol edin. Browser console'da sarı uyarı varsa mixed content var demektir. WordPress kullanıyorsanız WP Toolkit → Fix → "Resolve mixed content" butonu bu sorunları toplu düzeltir.

Komut satırı doğrulama:

# Sertifika zincirini kontrol et
openssl s_client -connect siteniz.com:443 -servername siteniz.com

# Sertifika detaylarını görüntüle
openssl s_client -connect siteniz.com:443 -servername siteniz.com 2>/dev/null   | openssl x509 -noout -subject -issuer -dates -ext subjectAltName

Sertifika zincirinde "verify return:1" ve boş "verify error" görmelisiniz. "Verify error:num=21:unable to verify the first certificate" hatası ara sertifika (CA bundle) eksikliğine işaret eder — CA bundle dosyasını tekrar yükleyin.

Buyukweb Plesk Hosting'de SSL

Buyukweb Plesk hosting paketlerinde:

• Let's Encrypt extension varsayılan kurulu — domain ekler eklemez SSL kurabilirsiniz
• SSL It! extension aktif — HSTS, OCSP Stapling, 301 yönlendirme arayüzden
• WP Toolkit dahil — WordPress sitenizde mixed content sorunlarını otomatik düzeltir
• JetBackup ile haftalık otomatik yedekleme — SSL yapılandırmanız da yedekleniyor
• Manuel sertifika yükleme desteği — kurumsal veya OV/EV cert kullananlar için

Plesk SSL kurulumu sırasında sorunla karşılaşırsanız veya wildcard sertifika için özel DNS yapılandırması gerekiyorsa destek hattımıza ulaşın: 0850 302 60 70.

Sık Sorulan Sorular

Let's Encrypt sertifikası güvenli mi? Paralı sertifikadan farkı var mı?

Kriptografik güvenlik açısından fark yok. Let's Encrypt DV sertifikası ile ticari bir CA'nın DV sertifikası aynı şifreleme gücünü kullanıyor — TLS 1.2/1.3, RSA veya ECDSA. Fark doğrulama düzeyinde: Let's Encrypt yalnızca domain sahipliğini doğruluyor. OV kurumsal bilgileri de doğruluyor. Çoğu web sitesi için Let's Encrypt DV tam yeterli.

Plesk'te wildcard sertifika nasıl kurulur?

Let's Encrypt extension ekranında "Secure the wildcard domain" seçeneğini işaretleyin. Plesk DNS kullanıyorsanız otomatik DNS-01 challenge tamamlanır. Cloudflare gibi harici DNS kullanıyorsanız Plesk size TXT değerini gösterir, siz DNS panelinize eklersiniz. Detay için Wildcard SSL rehberine bakabilirsiniz.

EV sertifika almam gerekiyor mu?

Büyük ihtimalle hayır. Modern tarayıcılar (Chrome 77+, Firefox) EV için yeşil adres çubuğu göstermeyi kaldırdı — DV ile EV arasında görsel bir fark kalmadı. EV sertifika yalnızca bankacılık, ödeme sistemleri veya özel uyumluluk gereksinimleri olan kurumsal yapılar için anlamlı. Blog, kurumsal site, e-ticaret — DV yeterli.

Plesk ile cPanel SSL arasındaki temel fark nedir?

Plesk SSL It! extension, HSTS ve OCSP Stapling'i arayüzden yönetmenizi sağlıyor. cPanel AutoSSL Let's Encrypt ile çalışıyor ancak HSTS ve OCSP için server conf veya .htaccess düzenlemesi gerekiyor. Wildcard konusunda Plesk, kendi DNS kullanıyorsanız otomatik hallediyor; cPanel'de ek WHM yapılandırması gerekiyor.

Sertifika yenilenmedi, ne yapayım?

Plesk panelinde SSL/TLS Certificates ekranına gidin. Let's Encrypt sertifika durumuna tıklayın. "Renew certificate" seçeneğiyle manuel yenileme başlatabilirsiniz. Sorun devam ediyorsa kontrol noktaları: domain DNS'i Plesk IP'sine işaret ediyor mu? Port 80 firewall'da açık mı? Let's Encrypt rate limit aşıldı mı? Yardım için 0850 302 60 70 destek hattımıza ulaşın.

Manuel sertifika yükleme nasıl yapılır?

SSL/TLS Certificates → Add SSL/TLS Certificate → formdan CSR oluşturun → CSR'yi CA'ya gönderin → dönen .crt ve .ca-bundle dosyalarını yükleyin → Hosting Settings'ten domain'e atayın. Adım adım detay için bu yazının "Manuel SSL Sertifikası Yükleme" bölümüne bakın.

Mail sunucusu için ayrı SSL gerekiyor mu?

Hayır, ayrı sertifika gerekmez. Plesk Let's Encrypt kurulumunda "Secure mail on this domain" seçeneğini işaretlerseniz Postfix ve Dovecot da aynı sertifikayı kullanacak şekilde yapılandırılır; mail.siteniz.com SAN olarak sertifikaya eklenir.

---

İlgili Büyükweb Hizmetleri

• Plesk Web Hosting — Let's Encrypt extension + SSL It! + WP Toolkit dahil
• cPanel Web Hosting — AutoSSL Let's Encrypt standart
• VDS Sunucu — root erişim, certbot/acme.sh tam kontrol
• Wildcard SSL Rehberi
• Let's Encrypt ACME Kavramsal Rehber

Plesk SSL kurulumu veya sertifika soruları için 0850 302 60 70 numaralı destek hattımıza veya iletişim sayfamıza yazabilirsiniz.